Câu hỏi chính xác là NFT hay bất kỳ xu hướng công nghệ nào có làm cho game của bạn hay hơn không? Thực ra để trả lời câu hỏi này ta lại phải quay trở về bản chất của vấn đề là ngay từ đầu tiên điều quyết định một trò chơi (game) hấp dẫn, hay đối với người chơi phụ thuộc vào thiết kế của game, điều này đòi hỏi nhiều tư duy của người thiết kế hơn là công nghệ nào được nhét vào game hay sử dụng để tạo ra trò chơi.
Có những trò chơi từ thời xa xưa, dù không có công nghệ hiện đại vẫn rất vui khi bạn chơi cùng với bạn bè của mình, ví dụ những trò chơi dân gian Việt Nam như nhảy dây, nhảy lò cò, bịt mắt bắt dê, ô ăn quan, tạt lon, v.v... Và trong thời đại của máy tính cá nhân, nhiều trò chơi video game đã ra đời rất hay và hấp dẫn mang lại nhiều trải nghiệm khó quên cho người chơi. Sự phát triển chóng mặt của công nghệ đồ họa trên máy tính cá nhân được người thiết kế game sử dụng để tạo ra những sản phẩm hấp dẫn chất lượng.
Điều đó nghĩa là công nghệ bản thân nó không tạo ra sức hấp dẫn cho sản phẩm mà chính sự sáng tạo của người thiết kế và sản xuất mới mang lại sức sống cho sản phẩm. Công nghệ chỉ là công cụ để sáng tạo, có những công cụ là nền tảng cho sản phẩm, nhưng cũng có công nghệ chỉ là đồ trang trí cho sản phẩm. Theo quan điểm riêng của tôi thì Blockchain hay NFT là thứ công nghệ trang trí đối với bất kỳ sản phẩm video game nào, bởi vì dù có nó hay không người ta vẫn có thể tạo ra được game.
Còn nhớ thời kỳ Pokemon Go mới ra đời và tạo nên cơn sốt trên toàn thế giới trong một thời gian và sau đó không lâu chẳng còn mấy ai nhắc về nó nữa. Tính năng đình đám của nó là sử dụng location tracking (theo dõi vị trí) của người dùng trên điện thoại để khuyến khích người chơi vận động ngoài trời và thu thập những con pokemon nằm rải rác tại các địa điểm trên bản đồ. Sức hút của trò chơi giảm dần vì xét cho cùng đa phần chúng ta đều lười biếng và thích những điều tiện lợi hơn, và cũng không thiếu những trò chơi hấp dẫn khác trên máy tính và điện thoại đủ để cho bạn trải nghiệm cả đời mà không phải tốn sức lực chạy lang thang ngoài đường trong một bầu không khí khói bụi và có nguy cơ gặp tai nạn giao thông cực kỳ cao vì đầu óc xao lãng do lo kiếm pokemon mà quên đi sự an toàn của bản thân. Vậy là công nghệ location tracking dù được quảng cáo hay ho thế nào đi nữa nhưng rất ít nhà sản xuất game sử dụng nó để tạo ra các sản phẩm của mình, nên nó sẽ được xếp vào loại công nghệ trang trí.
Blockchain hay NFT cũng là loại công nghệ trang trí như thế khi dùng để tạo ra các trò chơi dán nhãn “play to earn” (chơi game để kiếm tiền). Tôi nghĩ công nghệ này sẽ hữu ích cho các ứng dụng đời sống khác hơn là game, đây là theo quan điểm của một người chơi game “play for fun” (chơi để giải trí).
Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao các tựa game NFT lại được dán nhãn “play to earn” (chơi để kiếm tiền)? Đối với tôi cũng bấy nhiêu đó đã đủ để hiểu mục tiêu của các tựa game này là gì và đối tượng nhắm đến của họ là ai. Tôi không phủ nhận nhu cầu tạo ra lợi nhuận từ sản phẩm để trang trải cho chi phí sản xuất và tái đầu tư vào sản phẩm tiếp theo của bất kỳ một nhà sản xuất kinh doanh nào.
Tuy nhiên ở các trò chơi và video game thông thường nó có sự cân bằng trong thiết kế để tạo ra một trải nghiệm đáng nhớ cho người chơi và nhà sản xuất, những người sáng tạo sẽ truyền tải nhiều thông điệp sáng tạo khác nhau của mình tới những người trả tiền cho sản phẩm của họ. Ngược lại, trong trào lưu game NFT, nhãn hiệu “play to earn” thực sự đã truyền tải một thông điệp đánh vào lòng tham của người chơi, họ là những người muốn kiếm tiền, muốn làm giàu. Mục tiêu thực sự của người chơi hệ “play to earn” đơn giản chỉ là ráng cày cuốc trong game để tạo vật phẩm và bán chúng đổi lấy tiền thật. Trải nghiệm của người chơi hệ này hoàn toàn khác so với hệ người chơi “play for fun” (chơi cho vui).
Những người chơi game bình thường không vì mục tiêu kiếm tiền, họ đơn giản là tận hưởng những giây phút thư giãn mà họ có được trong game với các trải nghiệm độc đáo về âm nhạc, hình ảnh nghệ thuật, những câu truyện đầy ý nghĩa mà các nhà thiết kế game đã dày công sáng tạo. Ngoài ra, có những tựa game còn mang lại một số kiến thức về văn hóa, lịch sử, kinh tế, chính trị, v.v... mà sẽ giúp ích cho người chơi “play for fun” trong cuộc sống sinh hoạt đời thường.
Chính vì mục tiêu kiếm tiền và bản chất của công nghệ Blockchain trong việc tạo ra các NFT được sử dụng làm nền tảng chính trong thiết kế game, nên các dự án hay tựa game NFT sẽ có một kết cục chung về tính đơn điệu trong trải nghiệm, điều khác nhau duy nhất chỉ là hình ảnh như chúng ta hay nói là bình cũ rượu mới. Đặc điểm chung dễ nhận thấy trong các game NFT này là thu thập các vật phẩm trong game, hoặc có game sẽ cho người chơi vẽ hay tạo ra một hình ảnh nào đó và gắn chúng vào một NFT (nôm na có thể hiểu là giấy chứng nhận sở hữu tài sản trong game, giấy chứng nhận này không thể bị làm giả). Nhưng trước khi đến được các bước đó bạn sẽ phải trải qua một lô các quy trình đăng ký cực kỳ phức tạp như tạo ví điện tử, đăng ký tài khoản trên một nền tảng blockchain nào đó, v.v... quá nhiều bước đủ để làm nản lòng những ai chỉ muốn chơi game giải trí.
Ngoài ra nếu bạn muốn có những phản hồi tức thời như các tựa game online hiện đại thì xin chia buồn với bạn, quy trình xử lý các giao dịch sử dụng blockchain tiêu tốn nhiều thời gian hơn so với các tựa game online thông thường và nó tạo ra một độ trễ khá lớn. Bên cạnh đó, nhằm hướng đến mục tiêu tạo ra nhiều tài sản ảo độc lạ và duy nhất trong game, nên đồ họa của game sẽ nằm ở mức tối giản nhất có thể vì nó nằm trong ý đồ của nhà sản xuất game và liên quan đến nhiều hạn chế kỹ thuật, nên bạn khó mà mong mình sẽ có được các trải nghiệm choáng ngợp về hình ảnh như các tựa game thông thường. Đây là một điểm trừ nữa đối với người chơi bình thường hay những người chơi game kỳ cựu (hardcore gamer).
Ngoài ra chi phí để bắt đầu chơi một tựa game NFT có hình ảnh bèo nhèo với một mức giá cắt cổ cũng là rào cản lớn đối với nhiều người. Hãy tưởng tượng với số tiền đó bạn có thể mua rất nhiều tựa game chất lượng AAA với hàng trăm giờ trải nghiệm trong những thế giới bao la rộng lớn tuyệt đẹp cùng với những người bạn của mình, và thưởng thức những câu chuyện khung hình đậm chất nghệ thuật như Ghost of Tsushima hay God of War, hoặc Final Fantasy 7 remake.
Cho nên tôi xin nhấn mạnh động cơ chính của người chơi hệ “play to earn” chỉ có một đích đến là kiếm tiền, thu giữ vật phẩm đầu cơ chờ ngày lên giá và bán kiếm lời. Những người này mới chính là tập khách hàng mục tiêu của các tựa game NFT.
Khẩu hiệu này gần đây được đẩy mạnh bởi các start-up gameDeFi, NFT như một thần chú lùa gà (gà: những người không có nhiều hiểu biết về công nghệ hay mới tiếp cận với thế giới game).
Nếu bạn đã từng được một thánh blockchain hay gameDeFi, NFT nào đó rỉ tai về khả năng kiếm tiền làm giàu một cách nhẹ nhàng, điều này gợi nhớ lại các thánh đa cấp khi xưa cũng hay hô hào khẩu hiệu “tự do tài chính”, bạn sẽ thấy có một điểm chung nào đó. Phần lớn các project hay start-up gameDeFi đều là lừa gạt (scammer), đó là nhận định của không ít người trong cộng đồng mạng trong và ngoài nước, đã có nhiều pha ôm tiền bỏ trốn của các founder trước sự ngỡ ngàng của những người tham gia đã được ghi nhận và phản ánh, chỉ cần biết chút ít tiếng Anh và kỹ năng tìm kiếm bằng google là bạn sẽ biết được những thông tin này.
Việc chơi game kiếm tiền nó có từ trước khi công nghệ Blockchain, tiền ảo ra đời. Hãy nhớ lại những ngày tháng huy hoàng của thế giới game online, những người chơi game cày cuốc trong các tựa game như World of Warcraft, VLTK, v.v... họ cũng đã kiếm tiền bằng cách bán các vật phẩm rơi ra trong game, họ trao đổi mua bán ngoài quán cafe thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản trực tiếp qua ngân hàng. Hoạt động mua bán trao đổi cũng sôi nổi mà không cần bất cứ danh xưng công nghệ thời thượng nào như NFT hay gameDeFi, v.v... Ngoài ra còn có những người chơi game khác đã chăm chỉ rèn luyện kỹ năng, thao tác, phối hợp với đồng đội để tham gia các giải e-sport quốc tế và ôm trọn nhiều giải thưởng lên đến triệu đô. Đó chính là những người chơi game kiếm tiền thực thụ, họ đã có mặt trước khi có khẩu hiệu “play to earn”.
Sự bất ổn của việc “play to earn” còn đến từ các khó khăn trong việc cân bằng nền kinh tế trao đổi trong game và lợi nhuận cho đội ngũ phát hành và sản xuất. Mô hình kiếm tiền hiện tại phần lớn là dựa vào mô hình kim tự tháp mà các đội nhóm đa cấp đã sử dụng, người chơi sau sẽ nuôi người chơi trước, người chơi cuối cùng là người sẽ chịu hậu quả lớn nhất. Trong các tựa game online thông thường, người chơi sẽ phải trả phí để được trải nghiệm game, do đó nhà thiết kế, sản xuất game sẽ phải nỗ lực để giữ cho nền kinh tế trao đổi trong game được cân bằng.
Đối với các tựa game lớn như World of Warcraft thu hút đến hơn bảy triệu người chơi vào thời kỳ đỉnh cao, thì công việc giữ cho nền kinh tế cân bằng và hoạt động trơn tru đó tương đương với công việc hoạch định chính sách kinh tế cho một thành phố lớn đông dân trên thế giới ngoài đời thực. Số người thực sự có thể đảm đương công việc này trên thế giới không nhiều. Trong những tựa game online như thế này lợi ích của nhà cung cấp dịch vụ giải trí và người sử dụng dịch vụ là hoàn toàn tách rời và hướng tới những điều khác nhau.
Tuy nhiên trong các gameDeFi hay NFT, có sự xung đột lợi ích giữa người chơi và người phát hành sản xuất game vì thu nhập đều dựa vào token (NFT: non-fungible token), cả hai bên đều hướng tới việc kiếm thật nhiều tiền, thật nhiều giá trị từ token. Ở nơi mà mọi người đều muốn kiếm tiền và làm giàu, tất yếu sẽ hình thành nên một thị trường mà bất cứ thị trường nào đều có thể hình thành bong bóng. Hiện tượng bong bóng xuất hiện khi mà mọi người mua thứ gì đó vì giá đang tăng và việc mua lại đẩy giá tăng tiếp.
Chào mừng bạn đã đến với làn sóng bong bóng mới gameDeFi và các dự án NFT.